“Verandering mislukt bijna nooit omdat het te vroeg is.
Het mislukt bijna altijd omdat het te laat is.”

-Seth Godin (1960 – Heden) Informaticus, internetondernemer en schrijver

Wanneer wordt een wens urgent?

Wensen en verlangens zijn geduldig. Meestal vormen ze pas de opmaat tot verandering als de vervulling ervan als ‘urgent’ wordt beleefd. Urgent betekent dringend. Iets met urgentie krijgt voorrang op andere zaken, omdat we het van groter belang vinden. Maar wat bepaalt eigenlijk de ervaren urgentie van een veranderwens?

De rol van last en lijdensdruk

Allereerst wordt de urgentie bepaald door de mate waarin we last hebben van het probleem. De meeste mensen veranderen hun gedrag alleen als het voor hen een betekenisvol verschil maakt. Dat gold zeker voor Johan Cruijff – een verstokte roker die pas stopte met roken toen hij op 44-jarige leeftijd een bypassoperatie moest ondergaan. Net als Cruijf veranderen velen hun gedrag niet eerder dan wanneer ze voldoende last of lijdensdruk ervaren. In de vorige les spraken we van de prijs voor stabiliteit: welke prijs betalen we zonder verandering en zijn we bereid die prijs te betalen?

De invloed van beschikbare tijd

Misschien is de beschikbare tijd die we denken te hebben om te veranderen nog belangrijker dan de ervaren last. Veranderen kan belangrijk zijn, maar toch beginnen we er niet aan als we denken dat er nog veel tijd is. Dit is een van de redenen waarom mensen wachten met verduurzamen. Het klimaat verandert in snel tempo en als dit zo doorgaat is het maar de vraag of jouw (klein)kinderen nog een toekomst hebben. Je bent doordrongen van de ernst van de situatie en koestert wel degelijk een veranderwens. Toch gun je jezelf nog een vliegvakantie naar Egypte om even bij te komen van die nieuwe veeleisende baan. Hoe kan dat? Waarschijnlijk is je inschatting dat we nog wel even hebben voordat het te laat is. We komen pas in actie als de verandering echt niet langer op zich kan laten wachten. Stel: je hebt een superleuke nieuwe baan en je moet een presentatie geven. Helaas ben je nog niet zo bedreven in Powerpoint en vind je het beangstigend om voor een groep te spreken. Waarschijnlijk weet je niet hoe snel je je de gewenste vaardigheden eigen moet maken.

De valkuil van uitstellen

Helaas schatten we de beschikbare tijd vaak te rooskleurig in. Ondertussen tikt de klok gewoon door. Het kan de klok echt niet schelen of jij al urgentie voelt of nog niet. Met het voortschrijden van de tijd nemen de mogelijkheden tot verandering af. Bovendien zijn velen onder ons buitengewoon bedreven in de kunst van het uitstellen. Dat is ook heel begrijpelijk, want het leven anno nu is complex, veeleisend en de uiteenlopende communicatie- en mediakanalen houden ons van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat bezig. We raken er overprikkeld of oververmoeid van. Nog een verandering erbij? Nee, dank u. Verandering kan belangrijk zijn, maar toch beginnen we er zelden aan als we druk zijn met andere dingen en er nog (veel) tijd is om hem te realiseren. Ergens is dat zonde. Op die manier worden we geleefd door de omstandigheden in plaats van zelf aan het roer te staan. Belangrijke kwesties moeten wijken voor wat er zich in het hier en nu afspeelt.

Urgentie als sleutel tot actie

Volgens ondernemer Richie Norton maakt urgentie het verschil tussen doeners, vertellers en uitstellers. In zijn boek Anti-time management maakt hij duidelijk hoe je tijd kunt creëren door prioriteiten te stellen en je aandacht te focussen op de personen, projecten en plannen die er voor jou het meest toe doen. Hierdoor kun je makkelijker toekomen aan het oplossen van de meest urgente problemen in je leven. Dit vereist wel dat we eerlijk zijn over de beschikbare tijd en de last die we ervaren.

Opdracht: Maak een top drie van je meest urgente veranderwensen

Pak pen en papier en zet tien veranderwensen op een rij. Geef per veranderwens aan:

1. Hoeveel last (bijv. ongenoegen/risico) je ervaart zolang verandering uitblijft. Doe dit op een schaal van 0 tot 4 waarbij geldt ‘hoe groter de last, hoe hoger de score’ (0=geen, 1=weinig, 2=enige, 3=veel, 4=zeer veel).
2. Hoeveel tijd je denkt nog ter beschikking te hebben alvorens de verandering moet zijn gerealiseerd. Doe dit opnieuw op een schaal van 0 tot 4 waarbij geldt ‘hoe minder tijd, hoe hoger de score’ (0=zeer veel, 1=veel, 2=enige, 3=weinig, 4=geen).

Bereken vervolgens per wens de urgentiescore door de twee scores voor (a) de ervaren last en (b) de beschikbare tijd te vermenigvuldigen. Plaats de veranderwensen in volgorde van urgentiescore (van hoog naar laag). Klopt deze volgorde met jouw eigen inschatting van de urgentie? Natuurlijk kun je de volgorde verder verfijnen op basis van je overwegingen.

Je top drie meest urgente veranderwensen is bruikbaar materiaal om verder mee aan de slag te gaan.

Groepsvariant: deze opdracht kun je ook makkelijk in duo’s, groepen of teams maken.

Plaats in het 7-stappenmodel

Dit was de eerste les behorende bij de vierde stap: Bepaal de urgentie.

• Stap 1: Erken nut of noodzaak
• Stap 2: De acceptatie-paradox
• Stap 3: De prijs van stabiliteit
• Stap 4: Bepaal de urgentie
• Stap 5: Verander tijdig
• Stap 6: Maak een kosten-batenanalyse
• Stap 7: De kracht van openheid

Dit was een fragment uit mijn boek ‘De kunst van veranderen: Willen, kunnen en doen in 7 stappen’. Volgende week les 5: Verander tijdig.