Kernprincipe 2 – Emoties als richtingaanwijzers 

Wanneer mensen spreken over ervaren spanningen die zij ervaren wordt er maar al te vaak benoemt dat “emoties gecontroleerd moeten worden” of dat “emoties onderdrukt” moeten worden. In sommige situaties ontkomen we hier helaas niet aan. Op de korte termijn lijken deze strategieën even te werken, maar wanneer dit stelselmatig gebeurt kan dit leiden tot mentale en fysieke klachten.

Emoties moeten dus niet continu “verminderd” of “weggedrukt” worden.

Emoties zijn geen obstakels, maar richtingaanwijzers.
Emoties zijn signalen die wij op zowel mentaal als fysiek gebeid kunnen ervaren. Ze geven informatie over wat belangrijk voor je is, waar je grenzen liggen en wat er aandacht vraagt.

Wanneer je luistert naar emoties, ontdek je waar jouw behoeften liggen. Dit vormt een solide basis voor verandering en groei. 

Waarom we emoties vaak verkeerd begrijpen

Het is niet altijd makkelijk om emoties toe te laten of te tonen. Immers, veel mensen hebben gedurende hun leven geleerd dat emoties lastig zijn: boosheid wordt vaak als sociaal onwenselijk beschouwt, verdriet toont zwakheid, angst is irrationeel en onzekerheid is onprofessioneel.

Echter, emoties hebben evolutionair gezien een belangrijke functie. De signalen op mentaal en lichamelijk gebied zijn ontworpen om onszelf en onze omgeving te informeren en activeren. Deze signalen zijn de taal van ons lichaam, maar het is niet altijd makkelijk om hier woorden aan te geven.

Wanneer je een of meerdere emoties voelt wijst het erop dat er iets betekenisvols gebeurt:

• Een eigen waarde wordt geraakt;
• Een grens wordt overschreden;
• Een behoefte komt in beeld;
• Er is frictie tussen wat je voelt en wat je doet.

Niet wat je voelt, dus de emotie, is het “probleem”. Maar er kan wel een probleem ontstaan wanneer je geen ruimte hebt om te luisteren naar de onderliggende emoties en daaraan gekoppelde behoeften. 

Emoties zijn informatie

Emoties dragen dus belangrijke informatie met zich mee over het heden, verleden en de toekomst. Hierbij vertelt elke emoties iets anders. 

• Angst wijst op gevaar, verlies van controle of een situatie die te groot voelt. De onderliggende behoefte is gericht om het creëren van veiligheid, zoeken van steun of weggaan uit de situatie. 
• Verdriet maakt zichtbaar dat je iets mist of waardevols hebt verloren. De onderliggende behoefte van verdriet is vaak gericht op verbinding, troost of het maken van ruimte. 
• Boosheid signaleert dat een grens is geraakt of dat iets niet klopt. Het is een uitnodiging om te begrenzen, duidelijkheid scheppen of om op te komen voor jezelf.
• Onrust of spanning duidt op interne frictie tussen behoeften, verwachtingen en realiteit. Onderliggend dient er onderzocht te worden waar deze frictie ontstaat en dienen keuzes heroverwogen te worden. 
• Blijdschap en enthousiasme tonen wat betekenis geeft en richting mag krijgen. Het nodigt uit om dit te delen, verdiepen en uit te bouwen. 

Emoties ontstaan dus niet zomaar, maar vormen een innerlijk kompas voor wat voor jou belangrijk is. 

Wat gebeurt er als je emoties negeert?

Wanneer emoties stelselmatig worden weggeduwd, nemen spanningen op mentaal en lichamelijk gebied toe. Deze spanningen kunnen zich vervolgens op andere manieren uiten, namelijk bijvoorbeeld in de volgende klachten:

• Lichamelijke klachten zoals spierspanningsklachten of maag-darmproblematiek;
• Vermoeidheid;
• Stress of irritatie;
• Somberheid;
• Besluiteloosheid;
• Piekeren;
• Terugtrekken uit sociale situaties of juist overcompenseren.

Lichaam en geest blijven signalen geven totdat de onderliggende boodschap wordt opgepakt. Dit gebeurt niet om “tegen te werken” maar om je te beschermen.

Waar emoties je naartoe willen wijzen

Maar op welke wijze kunnen we (beter) leren luisteren naar emoties? En wat kunnen we er vervolgens mee? Om te beginnen kunnen vier belangrijke vragen hierbij helpen, namelijk: 

1. Wat is hier voor mij belangrijk?
2. Welke grens is geraakt of heeft aandacht nodig?
3. Welke behoefte ervaar ik?
4. Welke keuze brengt mij dichter bij rust, richting of verbinding?

Stilstaan bij deze vragen en ruimte hieraan geven kan ervoor zorgen dat emoties hun functie kunnen vervullen – namelijk richting geven.

Hoe wij bij Luminous werken

Onze aanpak is niet gericht op “symptoomreductie”, maar op betekenisverlening. We helpen om:

• Emoties te herkennen zonder oordeel;
• De functie van gevoelens te begrijpen;
• Onderscheid te maken tussen emotie en gedrag;
• Te ontdekken wat een situatie of patroon echt nodig heeft;
• Keuzes te maken die kloppen bij waarden en grenzen

Wanneer mensen weer leren te luisteren naar signalen en emoties kan dit stress verminderen, worden patronen begrijpelijker, kunnen relaties verbeteren, wordt gedrag meer afgestemd en groeit zelfvertrouwen. Maar bovenal ervaren mensen weer meer eigen regie.