Zelfsturing – Waarom groei begint bij eigenaarschap

Mentale gezondheid krijgt op maatschappelijk niveau steeds meer aandacht. Daarnaast heeft vrijwel iedereen de toegang tot vrijwel een ongelimiteerde hoeveelheid aan informatie, denk hierbij aan het gebruik van AI zoals ChatGPT. In sommige gevallen biedt dit passende informatie, maar mede door deze ongelimiteerde toegang tot informatie en adviezen “ziet men vaak door de bomen het bos niet meer”. Er ontstaat hiermee ook een groeiende behoefte aan duidelijke inzichten. Personen stellen vragen zoals “wat heb ik nodig”, “wat speelt er precies”, en “hoe kan ik verder?”

Hierbij lijken veel mensen geneigd om zoeken antwoorden te zoeken buiten zichzelf. Hulpvragen, doelen en klachten worden neergelegd bij specialisten, protocollen, adviezen, rollen of verwachtingen van anderen. Maar duurzame groei ontstaat zelden zonder zelfreflectie.

De eerste echte stap naar groei, herstel en/of verandering begint wanneer iemand weer positie inneemt in zijn eigen proces. 

Bij Luminous is ‘zelfsturing’ het eerste van in totaal 10 kernprincipes op basis waarvan wij onze begeleiding vormgeven. In dit artikel lees je meer over dit kernprincipe en de toepassing in de praktijk binnen therapie, counseling en coaching.

Wat betekent ‘zelfsturing’?

Zelfsturing betekent niet dat de persoon alles alleen moet gaan doen. Het betekent wel dat de persoon een actieve rol inneemt in zijn eigen proces – in plaats van reactief meebewegen of afwachten. Het nemen van de eigen regie is de dus een vorm eigenaarschap die ruimte creëert voor duurzame verandering.

Waarom begint groei, herstel en/of verandering bij eigenaarschap?

Verandering is alleen duurzaam wanneer je zelf in gelooft, erin investeert en de betekenis ervan begrijpt. Wanneer iemand eigen regie neemt, gebeurt er iets belangrijks:

• Inzicht: Je ziet beter waarom je doet wat je doet, waar patronen vandaan komen en welke factoren echt impact hebben.
• Keuzevrijheid: Wat eerst voelt als “het overkomt mij”, wordt een situatie waarin je beslissingen kunt nemen.
• Verantwoordelijkheid zonder schuld: Niet: “Ik had dit anders moeten doen.” Maar: “Ik kan vanaf nu (een) andere keuze(s) maken.”
• Veerkracht: Mensen die in regie zijn, kunnen beter omgaan met tegenslag en herstellen sneller van stress of spanning.
• Beweging: Wanneer iemand niet langer toeschouwer, maar deelnemer, is bij gebeurtenissen in het eigen leven, komt groei vanzelf op gang.

Wat maakt zelfsturing soms ingewikkeld?

Gedurende het leven leren we om af te stemmen op verwachtingen van anderen, rollen en systemen. Hierdoor staan we in mindere mate nog in verbinding met onze eigen onderliggende emoties, behoeften en grenzen. Veelvoorkomende redenen waarom het nemen van de eigen regie verloren raakt zijn;

• Overbelasting: Te lang en/of te veel alleen willen dragen.
• Patronen uit het verleden: Anderen tevreden willen stellen, vermijden en je oververantwoordelijk opstellen.
• Gebrek aan helderheid: Niet precies weten wat je voelt of nodig hebt.
• Druk van buitenaf: Werk, gezin, zorg, relaties, schulden, verplichtingen.
• Onzekerheid: Bang zijn voor conflict of afwijzing.

Zelfsturing vraagt daarom altijd eerst om inzicht in wat er speelt.

Hoe ziet het nemen van zelfsturing er in de praktijk uit?

Binnen Luminous zien wij in therapie, counseling en coaching vaak dat het (her)nemen van de eigen regie vaak begint met kleine, maar betekenisvolle verschuivingen. Denk bijvoorbeeld aan: één grens uitspreken, één keuze maken die afgestemd is met een eigen behoefte, of één afspraak met jezelf nakomen. Kleine stappen vormen de basis voor duurzame verandering.

Voor ons als professionals betekent dit kernprincipe dat we:

• niet voor iemand bepalen wat nodig is,
• niet de richting overnemen,
• geen dwingend advies geven zonder afstemming,
• én niet sturen vanuit de overtuiging dat wij het beter weten.

In plaats daarvan faciliteren wij inzicht, reflectie en verdieping. We spiegelen, stellen vragen, onderzoeken betekenis en helpen iemand de regie terug te pakken op een manier die past bij wie die persoon is.